Özel güvenlik hizmetleri de, son dönemlerin yükselen iş ve mesleklerinden biri. Yakın geçmişe kadar sayıları çok az olan özel güvenlik görevlilerine bugün neredeyse her büyük firma ve iş yerinde rastlıyoruz.

Sadece özel firmalar değil, belediyeler ve diğer bazı resmi kuruluşlar da, kah terörist faaliyetlerin zorlaması, kah adi suçlara karşı güvenliği sağlamak için güvenlik birim ve kadroları oluşturuyorlar.

Bizim üzerinde duracağımız konu tabii ki özel güvenlik. Çünkü ülkemizde özel güvenlik şirketlerinin sayısı da, son birkaç yılda hızla arttı. Sektör, yarattığı istihdam olanaklarıyla, ülkenin en büyük sorunlarından biri olan işsizlik için de merhem oluşturdu.
Konuya ilişkin bilgi edinmek üzere İzmir'de bu alanda uzun süredir hizmet vermekte olan, kentin ilk özel güvenlik şirketi "Şafak Güvenlik"in sahibi Gürsel Hancı ile görüştük.

Önce Amerikalılara
Gürsel Hancı, bu işe bundan tam 13 yıl önce Amerikan Hava Kuvvetleri'nin İzmir'deki birimlerine hizmet vererek başlamış. Teklif de karşı taraftan gelmiş. Amerikalı bir dostu, Hancı'ya; PX, hastane, kreş ve okulların güvenliğini sağlamak üzere açılan ihaleye katılmasını önermiş. Eğitiminin bir bölümünü Amerika'da yapan Hancı, bu iş konusunda iyi kötü bir fikre sahipmiş, teklifi kabul etmiş ve ihaleyi kazanmış. Giderek de işini büyütmüş. Şimdi "Bunun bir organizasyon işi olduğunu düşündüm ve kabul ettim. Eğitimimin bir kısmını da Amerika'da yaptığım için, işin ne kadar sistemli yürütüldüğünü biliyordum." diyor.

Yasa sorunu
Türkiye'de pek çok iş dalı gibi özel güvenlik konusunda da yeterli yasal dayanak henüz yük. Gürsel Hancı'ya yasal boşluk hakkındaki düşüncelerini soruyorum. Şöyle diyor:
"Özel güvenliğin bir an önce yasal prosedüre bağlanması gerekli. Çünkü çok önceleri çıkarılan 2495 Sayılı Yasa artık işlevini yitirmiş durumda. Bu yasaya göre; yıkılması, sabote edilmesi, bombalanması, durdurulması Türk iktisadiyatına zarar verebilecek nitelikteki resmi ve sivil kuruluşlar, isterlerse kendi bünyeleri içinde güvenlik birimi kurabilir ve bu iş için silah alabilirler.
Fakat burada sözü edilen kuruluşlar, demir yolları, hava meydanları ve rafineriler gibi büyük kuruluşlar. Bunlar kendi bünyeleri içinde güvenlik örgütü kurabiliyorlar. Ama yasa küçük tesisler için çok ağır hükümleri olan bir yasa. Oysa, günümüzün koşulları çok daha küçük kuruluşlarda da özel güvenlik birimleri kurulmasını gerektiriyor. Bu durumda, özel güvenlik yasasının bir an önce hayata geçirilmesi şart."

Haksız rekabet
Gürsel Hancı, yasal boşluğun pek çok sakınca yarattığını, ayrıca sektörde haksız rekabete de yol açtığını söylüyor ve bunu şöyle açıklıyor:
"Güvenlik, fazla sermaye gerektirmeyen bir sektör. Durum böyle olunca, maalesef bazı kişiler konuyu istismar ediyor. Yasalara uymayıp, sigortasız eleman çalıştırıyorlar, bayram, mesai ve gece çalışma ücretlerini ödemiyorlar, kıdem tazminatı yükümlülükleri olmuyor. Böylece maliyet düşürüp hizmet isteyen firmalara düşük teklif verebiliyorlar. Bu da, yasal sorumluluklarını yerine getiren ciddi firmaları zor durumda bırakıyor."
Sektöre duyulan ihtiyaç gün geçtikçe arttığı için yasanın bir an önce çıkarılması gereğini tekrar tekrar vurgulayan Hancı, bir başka sıkıntıyı da eleman alırken yaşadıklarını söyleyip şöyle izah ediyor:
"Eleman seçerken çok dikkatli davranmamız gerekli. Daima detaylı araştırma yapmaya çalışıyoruz ama yasal boşluk yüzünden polis araştırması yapamıyoruz. O yüzden daha çok bünyemizdeki elemanların tanıdıklarını tercih ediyoruz. Bu soruna da çözüm getirilmesi gerekli."

Çalışanlar
Güvenlik şirketlerinde çalışabilmek için en az orta okul mezunu ve askerliğini yapmış olmak gerekiyor. Adaylar önce yazılı sınavdan geçiriliyor. Mülakatla işe kabul edildikten sonra da eğitim görüyorlar. Şafak Güvenlik'te bu konuda görevli iki öğretmen var. Eğitimde Amerika'dan getirilen kasetlerden de yararlanılıyor. Teorik eğitimin ardından elemanlar yapacakları işin türüne göre işyeri eğitiminden geçiriliyor.
Eleman seçme, elemanı işe göre eğitmenin yanı sıra, yapılması gereken en önemli şeylerden biri de yerinde kontrol. Şirket bu amaçla 24 saat faal olan bir telsiz ağı oluşturmuş. Ayrıca çoğunlukla emekli astsubayların amirliğindeki kontrol ekipleri var. Ekipler gerekirse aksaklıkları anında ve yerinde gideriyorlar.
Yükselen iş ve meslek olarak özel güvenlik, yasası çıkarsa çok daha fazla yükselecek, bu kesin.

Batı'da yasal dayanak var

Amerika Birleşik Devletleri dünyanın en büyük ve en güçlü özel güvenlik şirketlerine sahip ülkesi. Burada sektörün varlığı uzun yıllardır devlet tarafından da kabul edilmiş durumda. Her eyaletin kendine göre bir yasası, bazı standartları var. Hatta güvenlik şirketlerinden bazıları silah bile bulundurabiliyor.

Amerika'daki şirketler hava meydanlarından, zırhlı araçla kıymetli taş, maden, para, çek-senet ve banka taşıma hizmetlerine, konser ve tesislerin güvenliğine kadar birçok konuda, uzun süreden beri yasal olarak hizmet veriyor.

Türkiye'deki girişim
Ankara ve İstanbul'daki 7-8 güvenlik şirketinin kurduğu dernek Türkiye'nin de özel güvenlik yasasına kavuşması için çaba sarfediyor. Dernek hazırlattığı yasa taslağının Meclis komisyonlardan geçmesini sağladı. Taslak Meclis gündemine alınma sırasını bekliyor. Yasa yürürlüğe girdikten sonra sadece şartlara uyan şirketler bu alanda hizmet verebilecek.

Yabancılar da "yasa" istiyor

Türkiye'de özel güvenlik hizmetlerine duyulan ihtiyacın giderek büyümesi yabancı güvenlik şirketlerinin de dikkatini çekmeye başladı. Yabancılar, Türkiye'deki şirketlerle birleşmeyi düşünüyorlar. Çünkü pazar hayli büyük. Yasa çıktığı zaman, güvenlik hizmetleri gerekli yerlerde silahlı olarak da verilebilecek. Bankalara hizmet verilebilecek. Türkiye'de bankalar ve şubelerinin sayısı ve başlı başına cazip bir potansiyel oluşturuyor.
Sektördeki Türk şirketleri, hizmeti geliştirmek için başta ABD olmak üzere yurt dışındaki büyük güvenlik şirketleriyle ortak girişimler başlatabileceklerini söylüyorlar. Ancak bunun başalaması da, büyük ölçüde yasanın çıkışına bağlı.