« Başarılı Girişimciliğe Giden Yol 

Bölüm II : Karar Verme Safhası : Hangi iş fikri ile girişimciliğe atılmak istiyorsunuz ?

Girişimci olmak isteyenlerin önemli bir kısmı, somut ve başarı vadeden bir iş fikri bulma noktasında zorluk çekmektedirler:

• Bir kısmı serbest iş yapmayı arzulamasına rağmen, netleşmiş bir iş fikrine sahip bulunmamaktadır.

• Diğer bir kesim, bir kaç iş alanını düşünmesine rağmen, girişimde bulunmak istediği alanı henüz tam bir açıklığa kavuşturmuş değildir.

• Üçüncü kesim ise, ne yapmak istediğini bilen ve netleşmiş bir iş fikri geliştirenlerden oluşmaktadır.

Özellikle ne yapmak istediği konusunda netleşmiş bir iş fikri olmayan veya bir çok alanda fikir yürütenlerin, aşağıda belirtilen konuları dikkatle okumalarını öneririz. Girişimciliğe giden yolun ilk basamağını oluşturan „düşünce safhası“ hakkında, bu kişilerin özellikle kafa yorması gerekmektedir. Netleşmiş bir iş fikrinizin olmaması, belli bir alanda yeterince mesleki birikime ve piyasa tecrübesine sahip olmadığınızdan kaynaklanabilir. Dolayısıyla ilk safhayı tekrar bir gözden geçirmenizde fayda var. Ne yapmak istediğiniz konusunda kararsızsanız, şu noktalara dikkat etmenizi öneririz:

İş adamının temel özelliği, kendi başına karar verme hürriyetinde yatmaktadır. Dolayısıyla verdiği kararların sonucu olarak ortaya çıkabilecek yükü kendisi taşıyacağı gibi, kazanımını da kendisi elde edecektir. Bu nedenle, girişimcilik ve hangi alanda iş yapacağınız konusundaki kararı, bizzat kendinizin vermelisiniz. Belli noktalara dikkat ederseniz, vereceğiniz karar daha sağlıklı olacaktır.

Size konuya ilişkin şu önerilerde bulunabiliriz:

Başkalarını taklit ederek bir ilerleme kaydedemeyeceğiniz gibi kendinizi de geliştiremeszsiniz. Yapacağınız işte, sizin getireceğiniz farkı, yeniliği yakalamaya çalışın.

Prensipte bilmediğiniz bir işi de yapmanız mümkün. Ama böyle bir seçim, büyük bir riski beraberinde getirir. Siz işi öğrenene kadar belki maddi ve manevi dayanma gücünüz bitecektir. İşi bilen rakiplerinizle yarışmanız zor olacaktır. Hele sevmediğiniz bir işi seçtiyseniz, o alanda başarılı olmakta zorlanacaksınız.

Bilgi alabileceğiniz, yeni gelişmeleri takip edebileceğiniz fuarlara katılın. Almanya gibi bir ülkede yaşadığınız için bu konuda çok şanslısınız. Olası işiniz hakkında fuarlarda bilgi toplayabilir, meslek mensupları ile ilişki kurabilirsiniz. Ayrıca sanayi ve ticaret odalarının ve buna benzer diğer kuruluşların seminerlerine de katılabilirsiniz.

Yeni bir iş yeri kurmanın yanısıra, mevcut bir işletmeyi de devralabilirsiniz. Zanaatkarlar Odası (Handwerksammer) ile Sanayi ve Ticaret Odası bu alanda, işletmesini devretmek isteyen işletmeler hakkında size yardımcı olabilir. Özellikle ticaret, hizmet sektörü ve gastronomi alanında bir işletme devralmak istiyorsanız, çok dikkatli olmanız gerekir. Günlük dilde „hava parası“ olarak tanımlanan devralma fiyatı, boşuna ödenen bir para olmasın! Ödediğiniz hava parası genellikle işletmenin mal varlığının üstünde bir bedelden oluşmaktadır. Bu nedenle devralma fiyatı, mal varlığı ve işletme bedelinden oluşmaktadır. İşletme bedeli, işletmenin adından, tanınmasından, müşteri ağından, elemanlarından kaynaklanan, olası kazanç beklentisinin günümüzdeki değerine eşit sayılmaktadır. Bu değer, işletmeyi devralan kişi için, eğer o güne kadar kazandığından fazla bir kazanç sağlayacaksa cazip hale gelir. Aksi halde ödenen para, gerçekten havaya ödenmiş olur. Ancak işletme sahibinin değişmesinin müşterileri de etkilediğini unutmayınız. Mevcut müşterilerin size aynı oranda gelmeyebileceğini gözönüne almanız gerekmektedir.

İşletmenin cirosu az sayıda müşteriye bağlıysa, devralma riski yükselir. Bu müşterilerden yalnızca bir ikisinin bile alışverişi kesmesi, sizi zor durumda bırakabilir. Gelecekteki başarınız mevcut müşterilerin yanında yeni müşteri kazanmanıza bağlı olacaktır. Ayrıca gelecekte bir gün siz işletmeyi devretmek isterseniz, ödediğiniz bedeli ikame edip edemeyeceğinizi düşünmeniz gerekir. Bu noktaların yanısıra, işletmenin devredilme nedenlerini iyice bir gözden geçirin. Ailevi nedenler, yaşlılık veya hastalık gibi nedenlerin gerçeği yansıtıp, yansıtmadığına bakın. Öne sürülen bu nedenlerin arkasında, işletmenin mali portresinin iyi olmaması da yatabilir. İşletmenin yerine, gerekirse teknik donanımına ve elemanların kalitesine bakmak da oldukça önemli. Elemanlar sizin yanınızda kalmak zorunda değil, ama siz ‚devir anlaşmasıyla‘ elemanlara karşı olan bağlantıları da üstlenmiş oluyorsunuz.

Yeni bir işyeri kurmanın veya bir işletmeyi devralmanın dışında, mevcut bir işletmeye de ortak olabilirsiniz. Bir işletmeye ortak olmak veya ortak bir işletme kurmak istiyorsanız mutlaka yazılı bir anlaşma (en iyisi bir noter huzurunda) yapmanız gerekmektedir. İyi bir mali müşavir (Wirtschaftsprüfer, Steuerberater), ortak olacağınız işletmenin bilançosunu ve gelir gider hesaplarını incelemeli. Böyle bir inceleme yapılmadan bir ortaklığa girerseniz, ummadığınız sürprizlerle karşılaşabileceğinizi unutmayınız.

Kendi başına iş hayatına atılmanın yanısıra, bir ortaklık ilişkisi içinde de yeni bir işletme kurabilirsiniz. Bir veya birden fazla ortakla iş hayatına atılmak, kendi başına iş hayatına atılmanın riskini ve yükünü ortaklara dağıttığı için çoğu kez ilginç bir alternatif olabilir. Ortakla iş hayatına atılmak bir yandan beceri ve çalışma olanaklarınızı arttırıp diğer yandan risk sorumluluğunu azaltacağından kişisel yük ve riziko hafifletilmiş olur. Her ortak kendi ilişki ağına ve kendine özgü meziyetlere sahip olduğu için, hem yeni müşteri kazanabilir, hem de eksikler kolayca kapatılabilir. Örneğin, iş becerinizin ve teknik birikiminizin yeterli, ancak ticari bilginizin eksik ya da olmadığı durumlarda, bu alanda birikimi olan birisi ile ortaklık kurabilirsiniz. Ortaklığın en önemli diğer bir avantajı da, finansman gücünün artmasıdır.

Genellikle artıları üzerinde durduğumuz, ortak iş kurmanın, risklerinin de olduğunu belirtmekte yarar var. Ortakların birbirleriyle geçinebilmeleri ve uyumlu çalışmaları çok önemli. Uyum yalnızca başlangıç safhasında değil, orta ve uzun vadede de gerekli olacaktır. Bu, ortakların orta ve uzun vadeli hedeflerinin uyuşması gerektiği anlamını taşır. Özel hayattaki dostluk ilişkilerinin iş hayatında şekil değiştirebileceğini, birlikte çalışırken dostunuzun davranışlarıyla sizi şaşırtabileceğini gözönüne almanız gerekir. Bu nedenle, yazılı bir ortaklık anlaşması yapmanız sizi tatsız sürprizlerden koruyacaktır.

Serbest iş hayatına giden bir başka yol „franchise“ olarak adlandırılan bir metod üzerinden de olabilir. Franchising, ABD’de gelişen ve günümüzde Almanya’da da yaygın olan, „bir marka adı altında faaliyet göstermek“ olarak tanımlayabileceğimiz sistemi tarif eder. Günlük hayatımıza girmiş bir çok işletme, örneğin Mc Donalds, Photo Porst, Quick Schuh, OBI, AYK Sonnenstudio, bu sistemle pazarda yer almaktadır. Franchising sisteminde, kişi ya da kurum, pazara sürdüğü işletme modelinin planlamasını, uygulamasını ve denetimini üstleniyor. Franchising satıcısı, A’dan Z’ye, yani üründen reklamına, işletmenin donanımından dış görünümüne ve girişimcinin eğitimine kadar uzanan bir girişim tasarımını franchising alıcısına sunuyor. Çok iyi planlanan sistem doğal olarak pratikte başarıyı da beraberinde getiriyor. Etkili reklam, franchise alıcısına, piyasada bulunan işletmeleri görme ve yakından tanıma şansı veriyor. Bundan sonra franchise alıcısına, franchise satıcısıyla anlaştıktan sonra, sistemi kendi seçtiği bir bölgede uygulamak kalıyor.

Franchise sisteminin özü, işletmenin tabelasına büyük harflerle kendi adını değil, franchise firmasının adını yazmakta yatmaktadır! Almanya’da her yıl 3 binin üstünde girişimci, bu sistemle ünlü bir markanın adı altında iş hayatına atılıyor. Artık Türk girişimcilerin de bu imkandan faydalanma zamanının geldiği ortaya çıkmaktadır. Franchising’in en önemli özelliği, iş hayatına girişimci olarak atılan kişinin başarısız olma riskini asgariye indirmesi. Özellikle girişim tasarımı konusunda güçlük çeken kişiler için, bu sistem çok cazip. İşletme stratejisi belirlemek, reklam kampanyası düzenlemek, piyasayı araştırmak, mal alımı için zaman harcamak gibi bir çok sorunu ortadan kaldıran bu sistemle, seyahat bürosundan inşaat malzemeleri mağazasına, oto yıkama tesisinden ayakkabıcılığa, dondurulmuş gıdadan emlak pazarlama bürosuna kadar geniş bir yelpazede çalışmak mümkün.

Franchise alıcısı ve satıcısı arasında, özel yazılı bir anlaşma yapılması şart. Anlaşma metni, franchise satıcısı tarafından hazırlanıyor bu nedenle eğer bu işe talipseniz, anlaşma metnini çok iyi okumalı, gerekiyorsa ticari bir avukatın yardımına başvurmalısınız. Alınacak hizmetlerin karşılığı olarak, franchise alıcısı franchise sistemi sahibine genellikle bir giriş parası ve ayrıca cirodan da bir pay öder. Bugün, iş kurmak isteyen kişiler, 500’ün üstünde franchise fikrinden yararlanabilirler. ‚Franchise hakkı‘ veren işletmenin, piyasada belli sayıda franchise işletmesi açmış ve bir marka haline gelmiş olmasına dikkat edilmeli. Böyle bir işletmeyle anlaşmanız halinde, riskinizi asgari seviyeye indirmiş olursunuz. Sistem hakkında, Münih’te bulunan „Deutscher Franchiseverband e.V.“ kurumundan ayrıntılı bilgi almanız da mümkün.