F.Almanya'da merkezi bulunan bir firmanın, merkezi Türkiye'deki ortak kuruluşu ile vardığı mutabakat üzerine, Türkiye'deki firmadan geçici süre ile F.Almanya'da istihdam edilen bir mühendis, kendisine "Aufenthaltsbewilligung" veriliyor olmasına karşın, süresiz oturma izni (Aufenthaltserlaubnis) ve süresiz özel çalışma izni almıştır.

OLAYIN ÖZETİ :

İstanbul'daki işyerinden geçici görevle Stuttgart'taki firmada istihdam edilen Türk vatandaşı mühendis 1988 yılında F.Almanya'da çalışmaya başlamıştır.01.01.1991 tarihinde yürürlüğe giren yeni "Yabancılar Yasası"na göre kendisine "Aufenthaltsbewilligung" verilmeye başlanmış ve 1992 yılında kendisinin ve benzeri durumda olup dört yılını tamamlayanların oturma izinlerinin uzatılmayacağı işverene bildirilmiştir. (Yabancılar Dairesinin amacının bu durumda olan kişilerin F.Almanya'da beş tam yıl kesintisiz ikametlerine engel olmak istediği tahmin edilmektedir.)

F.Almanya'da (bu olayda aynı işveren yanında) dört tam yıl kurallara uygun olarak (oturma ve çalışma izni ile) çalışmış olan vatandaşımız oturma ve çalışma izninin uzatılması talebiyle ilgili dairelere avukatı aracılığı ile başvurmuştur.

Ancak, Yabancılar Dairesi oturma izni talebini aşağıdaki gerekçelerle reddetmiştir.

1. İlgilinin F.Almanya'daki istihdamı, yeni "Yabancılar Yasanı"na ek olarak yürürlüğe konulan 18 Aralık 1990 tarihli "Arbeitsaufenthalteverordnung AAV" kapsamında değerlendirilmelidir.

2. Belirli bir süre çalışmak üzere gelen kişilere oturma izni (Aufenthaltserlaubnis) değil, sınırlı oturma izni (Aufehthaltsbewilligung) verilir.

3. Sınırlı oturma izni, süresiz oturma izni (unbefristete Aufenthaltserlaubnis) hakkı doğurmaz.

4. Bu nedenle, ilgili kişi beş yılı tamamlamış dahi olsa süresiz oturma izni alamaz.

Bu ideari karara itirraz eden vatandaşımız 1/80 sayılı Ortaklık konseyi Kararı'na atıfta bulunarak çalışma ve oturma izni talep etmiştir. ATAD 16 Aralık 1992 tarihli Kuş davasında,

1. 1/80 sayılı Kararın 6.madde 1. fıkra 3.bendine göre bir Türk işçisi, eğer üye ülkede en az 4 yıl mevzuata uygun çalışmışsa, istediği her türlü işte maaş veya ücret karşılığı çalışma hakkına sahiptir.

2. 1/80 sayılı Kararın 6.madde 1. fıkrasının 1. ve 3. bendlerindeki koşulları yerine getiren bir Türk işçisi çalışma izninin dışında oturma iznini de uzattırmak için doğrudan bu hükümlere istinad edebilir.

3. 1/80 sayılı Karar, sadece üye ülkelerden birinin düzenli iş piyasasında çalışan Türk işçileri için geçerlidir. Özellikle bir Türk işçisi, bir yıldan daha uzun süre mevzuata uygun olarak aynı işveren yanında çalışmış ise 6. maddenin 1. fıkrasına göre ikamet izninin uzatılmasını talep edebilir.

4. Bu düzenleme, belirtilen hakkı ülkeye giriş ve ikamet koşulları dahil, başka hiçbir koşul aranmaksızın tanımaktadır.

şeklinde karar vermiştir.

Bu karara dayanarak oturma ve çalışma izni talebini yineleyen vatandaşımız 1993 Ağustos ayında "süresiz oturma izni" ve "süresiz özel çalışma izni" almıştır. Bu izinler için dava açmasına gerek kalmamıştır.

SONUÇ:

ATAD'ın, "belirtilen hakkın ülkeye giriş ve ikamet koşulları dahil, başka hiçbir koşul aranmadan tanınacağı" şeklinde kesin kararına göre,

• evlenerek,
• öğrenim görmek üzere,
• meslek eğitimi yapmak üzere,
• süresi önceden belli geçici süre çalışmak üzere, -bilim adamı, sporcu, sanatkar v.b. statü ile faaliyet göstermek üzere,
• yönetici, uzman (spezialist) olarak,
• aşçı olarak,

ve benzeri şekilde F.Almanya'ya gelen ve/veya "Arbeitsaufenthalteverordnung-AAV" 'ın 2., 4. ve 5. maddelerinde sayılan koşullarda F.Almanya'ya giren ve 1/80 sayılı Kararın II. Bölüm 6.ve 7. maddelerinde sayılan koşulları yerine getiren vatandaşlarımızın oturma ve çalışma iznine hak kazanacakları düşünülmektedir.

İstisna akdi ile F.Almanya'ya giren ve firmanın merkezi F.Almanya'da bulunan bir işverenin yanında çalışan işçiler için de durum aynı şekilde değerlendirilmelidir.