Almanya'daki yurttaşlarımızın vatandaşlık konusunda bazı tereddütleri olduğu ve bu çerçevede 4112 sayılı Yasa ile, vatandaşlığımızdan izinle ayrılanlara verilen belgenin niteliği, amacı ve sağladığı yararlar konusunda bazı yanlış değerlendirmeler yapıldığı görülmektedir.

Bu konuda herhangi bir yanlış anlamayı önlemek ve vatandaşlarımızı aydınlatmak bakımından, aşağıdaki bilgilerin duyurulmasında fayda mütalaa edilmektedir.

• Bir şahsın vatandaşlığını terkederek başka bir ülkenin vatandaşlığını alması tamamen kişisel bir tercihtir. Bu konuda herhangi bir zorlama veya telkin sözkonusu değildir.
• Türk Hukuk Sistemi, çifte vatandaşlığa olanak sağlamaktadır. Buna göre, vatandaşlarımızın, vatandaşlıklarını muhafaza ederek, aynı zamanda bir başka ülkenin vatandaşı olabilmeleri imkanı mevcuttur.
• Alman hukuku ise, tek vatandaşlık ilkesini kabul etmektedir. Almanya'nın, kendi tarihi koşulları içindeki gelişmelerden kaynaklanan ve herkes için geçerli olan bu ilkenin benimsenmiş olması, Türk vatandaşlarına karşı bir tutumdan değil, genel ve evrensel tek bir vatandaşlık ilkesini esas almalarından kaynaklanmaktadır. Burada devletler arasında herhangi bir ayrım sözkonusu değildir.
• Diğer bazı ülkelerde olduğu gibi, Almanya'da da tek vatandaşlık yerine, çifte vatandaşlık ilkesinin benimsenmesini savunanlar olmakla birlikte, bugün yürürlükte olan yasalar, münhasıran tek vatandaşlık ilkesini öngörmektedir. * Almanya'nın bu konumunu da dikkate alan Türk Hükümetleri, bir yandan vatandaşlarımızın Alman hukuk sistemine uyumunu kolaylaştırmak, diğer yandan Türk vatandaşlığını yitirmelerinin yaratabileceği sakınca ve endişeleri giderebilmek için özel bir imkan sağlamıştır. 1995 yılında çıkarılan 4112 sayılı Yasa bu güvencenin çerçevesini oluşturmaktadır.

Türk vatandaşlığından izinle ayrılan kişilere, 4112 sayılı yasa uyarınca, siyasi haklar dışında Türk vatandaşlığından kaynaklanan tüm haklarının saklı tutulduğu ve güvence altına alındığına dair bir belge düzenlenmektedir.

Bu belgeyle, doğumla Türk vatandaşlığını kazanmış olup da, sonradan Bakanlar Kurulundan çıkma izni almak suretiyle yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan kişiler ve bunların kanuni mirasçılarının, Türkiye'de;

• İkamet,
• Seyahat,
• Çalışma,
• Yatırım,
• Ticari Faaliyet,
• Miras,
• Taşınır-Taşınmaz Mal Satın Alma, Ferağı, Kiralama

ve bunun gibi konularda Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanmaya devam etmeleri hükme bağlanmıştır.

Türkiye'de tüm kurumlarımız nezdinde geçerliliği sağlanmış olan bu belge hamili şahısların, Türkiye'deki hak ve menfaatleri, sözkonusu Yasa kapsamında tam olarak güvenceye alınmış olup, vatandaşlarımızın endişesini mucip herhangi bir durum sözkonusu değildir.

• Bu belgeyi taşıyan yurttaşlarımız aynen Türk vatandaşları gibi ikamet, seyahat, çalışma, miras, taşınır ve taşınmaz mal iktisabı ile ferağı haklarına sahiptirler. Bu açıdan da müsterih olmalıdırlar.
• Bu belgenin Türkiye'de tüm kurumlarımız nezdinde geçerliliğini sağlamak üzere, gerekli önlemler alınmış olmakla beraber, çıkması muhtemel sorunlarda Büyükelçiliğimiz ve Başkonsolosluklarımız ilgililere yardımcı olmaya hazırdır.
• Uygulamadan kaynaklanabilecek sorunlar konusunda, Başkonsolosluklarımızın, bağlı Ataşeliklerimizin ve öğretmenlerimizin, aydınlatma faaliyetlerini hızlandırmaları yönünde çaba harcanacaktır. Ayrıca, vatandaşlık sorunları ile ilgili olarak Başkonsolosluklarımıza müracaat edecek şahıslara da, konuya ilişkin ayrıntılı bilgi verilecektir.
• Türk vatandaşlığından ayrılan tüm vatandaşlarımızın bu belgeyi Başkonsolosluklardan istemeleri önemle tavsiye olunur.
• Diğer taraftan, Türk vatandaşlığından izinle çıkma sürecine ilişkin Türk makamlarınca yürütülen işlemlerin süratlendirilmesi için gerekli yasal ve idari tedbirler de ivedilikle yürürlüğe sokulmaya çalışılacaktır.

Almanya'da yaşayan vatandaşlarımızın, hukuki ve idari açıdan güvenceli bir yaşama sahip olmaları Türkiye Cumhuriyeti'nin başlıca amacıdır. Bu bağlamda, vatandaşlarımızın, kişisel bir tercih konusu olan başka bir ülke vatandaşlığını kazanma yönündeki iradelerini, mevcut yasal çerçeveyi de dikkate alarak şekillendirmeleri ve bu yeni statülerini tehlikeye sokacak bir girişim içinde bulunmamaları önem taşımaktadır.

Türkiye olarak çifte vatandaşlık ilkesinin evrensel bir kural olması yönündeki görüş ve beklentimizi muhafaza etmekle birlikte, devletlerin kendi iç meselelerini ilgilendiren hukuk sistemlerine tam bir saygı içinde olduğumuz da muhakkaktır. Pek çok vatandaşımızın kalıcı olarak varlığını sürdürdüğü Almanya'da her zaman yasalara uygun davrandığı da bir gerçektir. Bu itibarla, vatandaşlık konusunun Türk ve Alman yasaları ışığında sorunlu bir konu olmaktan çıkarılması Almanya'daki Türk toplumunun geleceği açısından önem taşımaktadır.